Canon

Bekijk hier de tijdlijn van de geschiedenis van de verpleging en verzorging, van 1800 tot nu

Bekijk dit dossier

Onderzoek

'The future of nursing is built on the past'. En dus is en blijft onderzoek naar de geschiedenis van ons vak belangrijk.

Bekijk dit dossier

Actueel

Op zoek naar het laatste nieuws, ons meest recente blog of de rubriek Toen en Nu? Je vindt het hier.

Bekijk dit dossier

Home

Bekijk dit dossier

Onderzoek

'The future of nursing is built on the past'. En dus is en blijft onderzoek naar de geschiedenis van ons vak belangrijk.

Bekijk dit dossier

Canon

Deze canon van de verpleging en verzorging geeft je een overzicht van de geschiedenis van de verpleging en verzorging door de eeuwen heen. Tussen 1830 en nu komen verplegen en verzorgen tot bloei. Hoogte- en dieptepunten, kleine en grote gebeurtenissen vormen samen deze canon van de zorg. Soms gaat het om grootse innovaties, vaak ook om kleine stapjes die in de dagelijkse praktijk werden bedacht en doorgevoerd. Het verpleegkundige vak is permanent in beweging: er worden steeds nieuwe eisen gesteld, steeds nieuwe technieken ontwikkeld, steeds nieuwe posities ingenomen. Ontdek de canon van de verpleging in dit dossier.

Inleiding

Wie vroeger ziek was, had pech

Tegenwoordig vinden we het heel gewoon om bij ziekte naar een ziekenhuis te gaan. Daar zijn ze tenslotte voor! Artsen, verpleegkundigen en ander personeel staan klaar om ons te helpen. Dat was vroeger wel anders. Tot 1860 waren er geen ziekenhuizen zoals we ze nu kennen. Een plek dus waar je naar toe gaat om beter te worden. 

Er waren geen operatiekamers, geen verpleegkundigen en geen werkende medicijnen. Doktoren wilden wel, maar konden niet zoveel. Aderlaten, purgeren of een koude afwassing was zo’n beetje het hoogst haalbare. Was je ziek, dan bleef je dus gewoon thuis. Je moeder of ongetrouwde tante verzorgde je. Die hadden daar trouwens veel ervaring mee en deden dat vaak liefdevol. Het hoorde er gewoon bij.

<
>

Aanloop naar 'De wet van '21'

Dit jaar is het 100-jarig jubileum van 'De Wet tot wettelijke bescherming van het diploma ziekenverpleging.' Maar hoe kwam die wet tot stand? Dat is in één oogopslag te zien op deze prachtige tijdlijn! 

 

Tijdlijn: gemaakt door Cecile aan de Stegge (tekst en beeldmateriaal), Tamara van den Heuvel (tekst venster 1919, Arbeidswet) en Hugo Schalkwijk (techniek).

<
>

Canon van de gezinszorg

Een overzicht van de lange geschiedenis van de gezinsverzorging.

Bekijk dit dossier

1800 - 1880

Verplegen deed je thuis

Tot 1880 liet iedereen die het kon betalen zich thuis verplegen. Dit gebeurde door liefhebbende familie, buren of religieuze zusters. Gasthuizen gaven onderdak aan arme zieken, die geen thuis hadden. Pas in de tweede helft van de 19e eeuw ontstonden de voorlopers van de hedendaagse ziekenhuizen. Er was  nog weinig bekend over oorzaken van ziektes of over effectieve behandelingen. Het belang van handen wassen, de basis voor een goede hygiëne, was nog maar net ontdekt. De meeste medicijnen die artsen nu voorschrijven, bestonden nog niet en de röntgenfoto moest nog worden uitgevonden. Ongeschoolde zaalmeiden en zaalknechten werkten op de ziekenzalen. Verpleegkundigen waren er nog niet.

<
>

1837: Zusters van Liefde

Vier katholieke zusters kwamen per koets naar de hoofdstad en gaven het startsein voor verpleging aan huis. Zij verpleegden uit roeping en naastenliefde. Hun initiatief was een groot succes en voorloper van het huidige Woonzorgcentrum Bernardus.

<
>

1843: Vereeniging voor Ziekenverpleging

Amsterdamse notabelen en artsen richtten deze vereniging op. Zij vonden dat iedere burger recht had op beschaafde verpleging. Niet iedereen wilde religieuze zusters aan het bed. Er kwam een vereniging voor neutrale pleegzusters, in dienst van de vereniging. Ze verpleegden thuis.

<
>

Onderzoek

Met dit dossier laten we zien hoe belangrijk en noodzakelijk onderzoek naar de geschiedenis van de verpleegkunde is. Resultaten van verpleegkundig-historisch onderzoek zijn in Nederland nog schaars. Daarom geven we onderzoekers, studenten en auteurs in dit dossier een platform om hun proefschrift, onderzoekresultaten, scriptie of artikel te delen.

Agenda

Op deze agenda staan de congressen, bijeenkomsten en symposia over de geschiedenis van de verpleging. We houden ze nationaal en internationaal bij. Mist er iets? Laat het ons weten via fni@venvn.nl

 

Agenda 2021

 

 

 

7 oktober 2020 

  • Florence Nightingale Symposium 
  • Locatie: Digitaal beschikbaar

 

<
>

Aanloop naar 'De wet van '21'

Dit jaar is het 100-jarig jubileum van 'De Wet tot wettelijke bescherming van het diploma ziekenverpleging.' Maar hoe kwam die wet tot stand? Dat is in één oogopslag te zien op deze prachtige tijdlijn! 

 

Tijdlijn: gemaakt door Cecile aan de Stegge (tekst en beeldmateriaal), Tamara van den Heuvel (tekst venster 1919, Arbeidswet) en Hugo Schalkwijk (techniek).

<
>

Van Verpleegster tot Verpleegkundige

100 jaar geleden werd het verpleegkundig diploma (A en B) wettelijk erkend. Rob van der Peet gaat in het in maart te verschijnen werk van Verpleegster tot Verpleegkundige uitvoerig in op deze boeiende geschiedenis. Voor ons licht Van der Peet vast een tipje van de sluier

 

<
>

Year of the Nurse: Terugblik Aidstijdperk, 1981-1996

Ter ere van de 200e geboortedag van Florence Nightingale bracht TVZ een speciaal nummer uit met veel aandacht voor de geschiedenis van de verpleegkunde. Het 'aidstijdperk' was bij uitstek een tijd waarin verpleegkundigen leiderschap toonden. Hugo Schalkwijk schreef erover. Het artikel is hier te lezen. 

<
>

Year of the Nurse: Florence Nightingale - Pionier Statistiek

Ter ere van de 200e geboortedag van Florence Nightingale bracht TVZ een speciaal nummer uit met veel aandacht voor de geschiedenis van de verpleegkunde. Hugo Schalkwijk schreef een artikel over de grondlegster van de moderne verpleegkunde, en haar grote talent voor statistiek. Lees het volledige artikel hier

<
>

Rie Telkamp - Wijkverpleegster

Gerard Telkamp schreef een artikel over zijn tante Rie Telkamp (1912 – 2011), die in de jaren vijftig de enige wijkverpleegster was van de Hillegomse Vereniging voor Protestantse Ziekenverpleging. Lees deze bijzondere publicatie hier. Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd in Hangkouseriën, en met hun toestemming op deze website geplaatst. 

<
>

200 Jaar Nightingale - Stof tot nadenken

Ter gelegenheid van het tweehonderdste geboortejaar van Florence Nightingale (12 mei 1820 - 13 augustus 1910) verschijnt Stof tot nadenken, de Nederlandse vertaling van Suggestions for Thought. Schrijver Rob van der Peet geeft ons vast een voorproefje van deze drie-delige serie in zijn column. Deze is hier te lezen. De boeken zijn via deze link te bestellen.

 

<
>

Ziekenzalen in het fort

De Stelling van Amsterdam, een reeks van 46 forten, was een militair verdedigingswerk. Tijdens WO I waren de forten bemand met gemobiliseerde militairen. Als zij ziek werden, zoals tijdens de Spaanse Griep in 1918, of gewond raakten, moesten zij in de forten behandeld en verpleegd kunnen worden. Daarom zijn er nu nog steeds ziekenzalen in de forten aanwezig. Koos Duivesteijn bezocht ze alle 46.

Lees het volledige artikel

<
>

Actueel

In dit actuele themadossier vind je altijd het laatste nieuws, het meest recente blog van onze directeur Nannie Wiegman en onze bijdragen in de media, zoals de rubriek Toen en Nu voor het vakblad Nursing. Maar ook onze nieuwste themadossiers.

Aanloop naar 'De wet van '21'

Dit jaar is het 100-jarig jubileum van 'De Wet tot wettelijke bescherming van het diploma ziekenverpleging.' Maar hoe kwam die wet tot stand? Dat is in één oogopslag te zien op deze prachtige tijdlijn! 

 

Tijdlijn: gemaakt door Cecile aan de Stegge (tekst en beeldmateriaal), Tamara van den Heuvel (tekst venster 1919, Arbeidswet) en Hugo Schalkwijk (techniek).

<
>

Publicatie Verpleegkunde

 In oktober vorig jaar vierden we de installatie van het Historisch College FNI bij V&VN. Samen met adviseur Hugo Schalkwijk zetten de collegeleden in het tijdschrift Verpleegkunde hun missie en visie voor online museum www.fni.nl uiteen.

 

Lees het volledige artikel hier.

<
>

Nieuwsbfrief januari 2021

 

 

  • Lees hier de nieuwsbrief van januari 2021. 
<
>

Column Hugo Schalkwijk

 

In de december editie van TvZ schreef Hugo Schalkwijk over het belang van een georganiseerd collectief geheugen in de verpleging. Lees hier de gehele column. 

 

Dit artikel is met toestemming overgenomen uit TvZ, verpleegkundige praktijk en wetenschap nr. 6 (2020) 

<
>

Nieuwsbrief November

 

 

  • Lees hier onze laatste nieuwsbrief. 
<
>

Nieuwsbrief September

 

 

  • Lees hier onze laatste nieuwsbrief.
<
>

In Memoriam - Els Veder-Smit

Vandaag vernamen wij het droevige bericht dat Els Veder-Smit, oud-staatssecretaris van de VVD en erevriend van FNI, drie dagen voor haar 99e verjaardag is overleden. Oud voorzitter van FNI, Hanneke Hillmann, schreef een In Memoriam voor Els Veder-Smit, met wie zij in het verleden veel samenwerkte. De tekst is hier te lezen.

 

Wij wensen de nabestaanden veel sterkte toe.

Pieterbas Lalleman, voorzitter
Hugo Schalkwijk, adviseur 


‘Verpleging is de spil van de gezondheidszorg’, dat was de visie van Els Veder-Smit. Haar gehele politieke carrière zou zij zich inzetten voor verbeteringen in de verpleging en verzorging. Dat deed Veder-Smit als staatssecretaris van Volksgezondheid en Milieuhygiëne, maar ook daarna als voorzitter van de Nationale Kruisvereniging, aanjager van de commissie Werner en voorzitter van het Landelijk Centrum voor Verpleging en Verzorging (LCVV, nu V&VN). Els Veder-Smit was daarnaast lid van het Comité van Aanbevelingen en Erevriend van het FNI.

<
>

Home

Welkom op de website van het Florence Nightingale Instituut. Hier vind je allerlei themadossiers over de geschiedenis van de verpleging en verzorging. Ontdek hoe het vak zich door de jaren heen ontwikkeld heeft. Maak kennis met belangrijke vrouwen uit het vak. En deel deze informatie met anderen.

Aanloop naar 'De wet van '21'

Dit jaar is het 100-jarig jubileum van 'De Wet tot wettelijke bescherming van het diploma ziekenverpleging.' Maar hoe kwam die wet tot stand? Dat is in één oogopslag te zien op deze prachtige tijdlijn! 

 

Tijdlijn: gemaakt door Cecile aan de Stegge (tekst en beeldmateriaal), Tamara van den Heuvel (tekst venster 1919, Arbeidswet) en Hugo Schalkwijk (techniek).

<
>

COVID-19 verhalenbank

We leven in een roerige tijd. De COVID-19 crisis is een ijkpunt in de (Nederlandse) geschiedenis. Het Historisch College FNI/V&VN wil er voor zorgen dat ook de cruciale rol van de verpleegkundigen in deze crisis goed worden gedocumenteerd.

Bekijk dit dossier

Canon

Bekijk hier de tijdlijn van de geschiedenis van de verpleging en verzorging, van 1800 tot nu

Bekijk dit dossier

Opdrachten voor het onderwijs

Speciaal voor MBO- en HBO studenten: ruim 20 educatieve opdrachten over de geschiedenis van de zorg

Bekijk dit dossier

Katholieke ziekenzorg

Katholieke religieuzen verpleegden zieken vanuit roeping en hadden tot de jaren ‘60 een belangrijk aandeel in de ziekenverpleging.

Bekijk dit dossier

Top 25

Stoere vrouwen en een man in de zorg. Onze top 25 van vastberaden en doortastende verpleegkundigen.

Bekijk dit dossier

Pop-up expo

Een unieke pop-up expositie van jouw geschiedenis op eigen locatie? Dat kan!

Bekijk dit dossier

Onderzoek

Met dit dossier laten we zien hoe belangrijk en noodzakelijk onderzoek naar de geschiedenis van de verpleegkunde is. Resultaten van verpleegkundig-historisch onderzoek zijn in Nederland nog schaars. Daarom geven we onderzoekers, studenten en auteurs in dit dossier een platform om hun proefschrift, onderzoekresultaten, scriptie of artikel te delen.

Agenda

Op deze agenda staan de congressen, bijeenkomsten en symposia over de geschiedenis van de verpleging. We houden ze nationaal en internationaal bij. Mist er iets? Laat het ons weten via fni@venvn.nl

 

Agenda 2021

 

 

 

7 oktober 2020 

  • Florence Nightingale Symposium 
  • Locatie: Digitaal beschikbaar

 

<
>

Aanloop naar 'De wet van '21'

Dit jaar is het 100-jarig jubileum van 'De Wet tot wettelijke bescherming van het diploma ziekenverpleging.' Maar hoe kwam die wet tot stand? Dat is in één oogopslag te zien op deze prachtige tijdlijn! 

 

Tijdlijn: gemaakt door Cecile aan de Stegge (tekst en beeldmateriaal), Tamara van den Heuvel (tekst venster 1919, Arbeidswet) en Hugo Schalkwijk (techniek).

<
>

Van Verpleegster tot Verpleegkundige

100 jaar geleden werd het verpleegkundig diploma (A en B) wettelijk erkend. Rob van der Peet gaat in het in maart te verschijnen werk van Verpleegster tot Verpleegkundige uitvoerig in op deze boeiende geschiedenis. Voor ons licht Van der Peet vast een tipje van de sluier

 

<
>

Year of the Nurse: Terugblik Aidstijdperk, 1981-1996

Ter ere van de 200e geboortedag van Florence Nightingale bracht TVZ een speciaal nummer uit met veel aandacht voor de geschiedenis van de verpleegkunde. Het 'aidstijdperk' was bij uitstek een tijd waarin verpleegkundigen leiderschap toonden. Hugo Schalkwijk schreef erover. Het artikel is hier te lezen. 

<
>

Year of the Nurse: Florence Nightingale - Pionier Statistiek

Ter ere van de 200e geboortedag van Florence Nightingale bracht TVZ een speciaal nummer uit met veel aandacht voor de geschiedenis van de verpleegkunde. Hugo Schalkwijk schreef een artikel over de grondlegster van de moderne verpleegkunde, en haar grote talent voor statistiek. Lees het volledige artikel hier

<
>

Rie Telkamp - Wijkverpleegster

Gerard Telkamp schreef een artikel over zijn tante Rie Telkamp (1912 – 2011), die in de jaren vijftig de enige wijkverpleegster was van de Hillegomse Vereniging voor Protestantse Ziekenverpleging. Lees deze bijzondere publicatie hier. Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd in Hangkouseriën, en met hun toestemming op deze website geplaatst. 

<
>

200 Jaar Nightingale - Stof tot nadenken

Ter gelegenheid van het tweehonderdste geboortejaar van Florence Nightingale (12 mei 1820 - 13 augustus 1910) verschijnt Stof tot nadenken, de Nederlandse vertaling van Suggestions for Thought. Schrijver Rob van der Peet geeft ons vast een voorproefje van deze drie-delige serie in zijn column. Deze is hier te lezen. De boeken zijn via deze link te bestellen.

 

<
>

Ziekenzalen in het fort

De Stelling van Amsterdam, een reeks van 46 forten, was een militair verdedigingswerk. Tijdens WO I waren de forten bemand met gemobiliseerde militairen. Als zij ziek werden, zoals tijdens de Spaanse Griep in 1918, of gewond raakten, moesten zij in de forten behandeld en verpleegd kunnen worden. Daarom zijn er nu nog steeds ziekenzalen in de forten aanwezig. Koos Duivesteijn bezocht ze alle 46.

Lees het volledige artikel

<
>

Beantwoord deze vraag en ontdek welke themadossiers voor jou interessant zijn.

De voor jou geselecteerde dossiers verschijnen naast elkaar. Je kunt via het pijltje in de rode balk aan de zijkant van het dossier verder klikken.

Verberg Ontdek wat deze site jou te bieden heeft