Canon

Bekijk hier de tijdlijn van de geschiedenis van de verpleging en verzorging, van 1800 tot nu

Bekijk dit dossier

Actueel

Op zoek naar het laatste nieuws, ons meest recente blog of de rubriek Toen en Nu? Je vindt het hier.

Bekijk dit dossier

Onderzoek

'The future of nursing is built on the past'. En dus is en blijft onderzoek naar de geschiedenis van ons vak belangrijk.

Bekijk dit dossier

Home

Bekijk dit dossier

Canon

Deze canon van de verpleging en verzorging geeft je een overzicht van de geschiedenis van de verpleging en verzorging door de eeuwen heen. Tussen 1830 en nu komen verplegen en verzorgen tot bloei. Hoogte- en dieptepunten, kleine en grote gebeurtenissen vormen samen deze canon van de zorg. Soms gaat het om grootse innovaties, vaak ook om kleine stapjes die in de dagelijkse praktijk werden bedacht en doorgevoerd. Het verpleegkundige vak is permanent in beweging: er worden steeds nieuwe eisen gesteld, steeds nieuwe technieken ontwikkeld, steeds nieuwe posities ingenomen. Ontdek de canon van de verpleging in dit dossier.

Inleiding

Wie vroeger ziek was, had pech

Tegenwoordig vinden we het heel gewoon om bij ziekte naar een ziekenhuis te gaan. Daar zijn ze tenslotte voor! Artsen, verpleegkundigen en ander personeel staan klaar om ons te helpen. Dat was vroeger wel anders. Tot 1860 waren er geen ziekenhuizen zoals we ze nu kennen. Een plek dus waar je naar toe gaat om beter te worden. 

Er waren geen operatiekamers, geen verpleegkundigen en geen werkende medicijnen. Doktoren wilden wel, maar konden niet zoveel. Aderlaten, purgeren of een koude afwassing was zo’n beetje het hoogst haalbare. Was je ziek, dan bleef je dus gewoon thuis. Je moeder of ongetrouwde tante verzorgde je. Die hadden daar trouwens veel ervaring mee en deden dat vaak liefdevol. Het hoorde er gewoon bij.

<
>

Aanloop naar 'De wet van '21'

Dit jaar is het 100-jarig jubileum van 'De Wet tot wettelijke bescherming van het diploma ziekenverpleging.' Maar hoe kwam die wet tot stand? Dat is in één oogopslag te zien op deze prachtige tijdlijn! 

 

Tijdlijn: gemaakt door Cecile aan de Stegge (tekst en beeldmateriaal), Tamara van den Heuvel (tekst venster 1919, Arbeidswet) en Hugo Schalkwijk (techniek).

<
>

Canon van de gezinszorg

Een overzicht van de lange geschiedenis van de gezinsverzorging.

Bekijk dit dossier

1800 - 1880

Verplegen deed je thuis

Tot 1880 liet iedereen die het kon betalen zich thuis verplegen. Dit gebeurde door liefhebbende familie, buren of religieuze zusters. Gasthuizen gaven onderdak aan arme zieken, die geen thuis hadden. Pas in de tweede helft van de 19e eeuw ontstonden de voorlopers van de hedendaagse ziekenhuizen. Er was  nog weinig bekend over oorzaken van ziektes of over effectieve behandelingen. Het belang van handen wassen, de basis voor een goede hygiëne, was nog maar net ontdekt. De meeste medicijnen die artsen nu voorschrijven, bestonden nog niet en de röntgenfoto moest nog worden uitgevonden. Ongeschoolde zaalmeiden en zaalknechten werkten op de ziekenzalen. Verpleegkundigen waren er nog niet.

<
>

1837: Zusters van Liefde

Vier katholieke zusters kwamen per koets naar de hoofdstad en gaven het startsein voor verpleging aan huis. Zij verpleegden uit roeping en naastenliefde. Hun initiatief was een groot succes en voorloper van het huidige Woonzorgcentrum Bernardus.

<
>

1843: Vereeniging voor Ziekenverpleging

Amsterdamse notabelen en artsen richtten deze vereniging op. Zij vonden dat iedere burger recht had op beschaafde verpleging. Niet iedereen wilde religieuze zusters aan het bed. Er kwam een vereniging voor neutrale pleegzusters, in dienst van de vereniging. Ze verpleegden thuis.

<
>

Actueel

In dit actuele themadossier vind je altijd het laatste nieuws en onze bijdragen in de media, zoals de columns van Hugo Schalkwijk. Maar ook onze nieuwste themadossiers.

Kanariepietjes

Verpleegkundigen worden nog wel eens vergeleken met kanariepietjes. Zij voelen als eerste dat er iets mis is in de samenleving. Een zo een kanariepietje was de pas overleden Jeannette Kok. Lees hier de column die Hugo Schalkwijk over haar werk schreef.

<
>

Betrouwbaar en fatsoenlijk

Verpleegkundigen worden door de samenleving gezien als een van de meest betrouwbare beroepsgroepen. Maar is de verpleging echt zo'n brave beroepsgroep? In zijn laatste column in TvZ schrijft Hugo Schalkwijk hoe die betrouwbaarheid en rebelsheid juist hand in hand gaan. Lees de column hier

<
>

Het geheugen van de verpleegkunde

Conservator Hugo Schalkwijk werd voorTvZ geinterviewd over zijn visie op de geschiedenis van de verpleegkunde. Lees het hele interview hier

Interview geplaatst met toestemming van de redactie van TvZ. 

Tekst: Marian Adriaansen

Foto: Stijn Rademaker

<
>

Nieuwsbrief Februari

 

Lees hier de nieuwsbrief van februari 2022. 

<
>

EAHN

FNI is onderdeel van de 'European Association for the History of Nursing'. Ook zo benieuwd wat er in Europa gebeurd op het gebied van de geschiedenis van de verpleegkunde? Lees dan hier het bulletin van 2021.

<
>

Nieuwsbrief Oktober

 

Lees hier de nieuwsbrief van oktober 2021.

<
>

In memorian Hannie Giebing (1944-2021)

Op 8 oktober 2021 is Hannie Giebing onverwacht overleden. Zij heeft veel betekent voor de verpleegkunde. In TvZ schreef Marian Adriaansen een mooie in Memoriam. Deze is hier te lezen. 

<
>

Onderzoek

Met dit dossier laten we zien hoe belangrijk en noodzakelijk onderzoek naar de geschiedenis van de verpleegkunde is. Resultaten van verpleegkundig-historisch onderzoek zijn in Nederland nog schaars. Daarom geven we onderzoekers, studenten en auteurs in dit dossier een platform om hun proefschrift, onderzoekresultaten, scriptie of artikel te delen.

Agenda

Op deze agenda staan de congressen, bijeenkomsten en symposia over de geschiedenis van de verpleging. We houden ze nationaal en internationaal bij. Mist er iets? Laat het ons weten via fni@venvn.nl

 

Agenda 2022

 

 

7 oktober 2020 

  • Florence Nightingale Symposium 
  • Locatie: Digitaal beschikbaar

 

<
>

Notes on Nursing - Rob van der Peet

In 1859 publiceerde Florence Nightingale haar bestseller 'Notes on Nursing: What it is, and What it is Not.' Rob van der Peet schreef recend een vertaling én hertaling van dit beroemde boek. Interesse? Lees hier meer over dit bijzondere werk. 

<
>

Krim tot Corona

Impact Magazine publiceerde onlangs een artikel van Pieterbas Lalleman en Hugo Schalkwijk over verpleegkundige zorg in crisistijd. Het artikel is hier te lezen. 

<
>

'Man with the Lamp'

 

In de geschiedenis van de verpleging en verzorging gaat het heel vaak over vrouwen. Voor de rol die mannelijke verpleegkundigen speelden in die geschiedenis is, met name in de algemene ziekenverpleging, weinig aandacht. Tamara van den Heuvel schreef over deze onderbelichte rol haar bachelorscriptie geschiedenis. Het eindresultaat is hier te lezen. 

<
>

Aanloop naar 'De wet van '21'

Dit jaar is het 100-jarig jubileum van 'De Wet tot wettelijke bescherming van het diploma ziekenverpleging.' Maar hoe kwam die wet tot stand? Dat is in één oogopslag te zien op deze prachtige tijdlijn! 

 

Tijdlijn: gemaakt door Cecile aan de Stegge (tekst en beeldmateriaal), Tamara van den Heuvel (tekst venster 1919, Arbeidswet) en Hugo Schalkwijk (techniek).

<
>

Van Verpleegster tot Verpleegkundige

100 jaar geleden werd het verpleegkundig diploma (A en B) wettelijk erkend. Rob van der Peet gaat in het in maart te verschijnen werk van Verpleegster tot Verpleegkundige uitvoerig in op deze boeiende geschiedenis. Voor ons licht Van der Peet vast een tipje van de sluier

 

<
>

Year of the Nurse: Terugblik Aidstijdperk, 1981-1996

Ter ere van de 200e geboortedag van Florence Nightingale bracht TVZ een speciaal nummer uit met veel aandacht voor de geschiedenis van de verpleegkunde. Het 'aidstijdperk' was bij uitstek een tijd waarin verpleegkundigen leiderschap toonden. Hugo Schalkwijk schreef erover. Het artikel is hier te lezen. 

<
>

Year of the Nurse: Florence Nightingale - Pionier Statistiek

Ter ere van de 200e geboortedag van Florence Nightingale bracht TVZ een speciaal nummer uit met veel aandacht voor de geschiedenis van de verpleegkunde. Hugo Schalkwijk schreef een artikel over de grondlegster van de moderne verpleegkunde, en haar grote talent voor statistiek. Lees het volledige artikel hier

<
>

Home

Welkom op de website van het FNI. Hier vind je allerlei themadossiers over de geschiedenis van de verpleging en verzorging. Ontdek hoe het vak zich door de jaren heen ontwikkeld heeft. Maak kennis met belangrijke vrouwen uit het vak. En deel deze informatie met anderen.

Aan het front van de samenleving

Lees in deze tentoonstelling over het cruciale werk van verpleegkundigen en verzorgenden ... aan het front van de samenleving!

Bekijk dit dossier

Museumweek 2022: open je wereld!

Vijf objecten uit onze collectie die vroeger alledaags gebruikt werden, maar nu steeds onbekender worden. Ken jij er een?

Bekijk dit dossier

Van Ziekenverzorgende tot VIG

Lees in deze online expositie over het ontstaan en de professionalisering van de ziekenverzorgende.

Bekijk dit dossier

Wij & Corona

Hoe beleven Nederlandse zorgmedewerkers en senioren de coronacrisis? Hoe is hun leven veranderd? Waar maken zij zich zorgen over, wat geeft hen hoop en troost? Lees het in deze verzameling persoonlijke verhalen.

Bekijk dit dossier

Aanloop naar 'De wet van '21'

Dit jaar is het 100-jarig jubileum van 'De Wet tot wettelijke bescherming van het diploma ziekenverpleging.' Maar hoe kwam die wet tot stand? Dat is in één oogopslag te zien op deze prachtige tijdlijn! 

 

Tijdlijn: gemaakt door Cecile aan de Stegge (tekst en beeldmateriaal), Tamara van den Heuvel (tekst venster 1919, Arbeidswet) en Hugo Schalkwijk (techniek).

<
>

COVID-19 verhalenbank

We leven in een roerige tijd. De COVID-19 crisis is een ijkpunt in de (Nederlandse) geschiedenis. Het Historisch College FNI/V&VN wil er voor zorgen dat ook de cruciale rol van de verpleegkundigen in deze crisis goed worden gedocumenteerd.

Bekijk dit dossier

Beantwoord deze vraag en ontdek welke themadossiers voor jou interessant zijn.

De voor jou geselecteerde dossiers verschijnen naast elkaar. Je kunt via het pijltje in de rode balk aan de zijkant van het dossier verder klikken.

Verberg Ontdek wat deze site jou te bieden heeft