Onderzoek

'The future of nursing is built on the past'. En dus is en blijft onderzoek naar de geschiedenis van ons vak belangrijk.

Bekijk dit dossier

Verplegen in de wijk

Wijkverpleging staat volop in de schijnwerpers. Begrippen als 'Rust, Reinheid en Regelmaat' zijn terug van weggeweest.

Bekijk dit dossier

Onderzoek

Met dit dossier laten we zien hoe belangrijk en noodzakelijk onderzoek naar de geschiedenis van de verpleegkunde is. Resultaten van verpleegkundig-historisch onderzoek zijn in Nederland nog schaars. Daarom geven we onderzoekers, studenten en auteurs in dit dossier een platform om hun proefschrift, onderzoekresultaten, scriptie of artikel te delen.

Agenda

Op deze agenda staan de congressen, bijeenkomsten en symposia over de geschiedenis van de verpleging. We houden ze nationaal en internationaal bij. Mist er iets? Laat het ons weten via info@fni.nl

 

Agenda 2020

 

13 - 15 februari 2020

  • International Conference on the History of Nursing 
  • Location: Florence, Italy
  • More information

 

12 - 13 maart 2020

  • Internationale Tagung fur Geschichte der Pflege und Gesundheitsberufe
  • Locatie: Kloster Irsee Deutschland
  • More Informatioan

 

10 -12 september 2020

  • 37th Annual Nursing & Health Care History Conference
  • Location: Chester (GB)
  • More information

 

<
>

Year of the Nurse: Terugblik Aidstijdperk, 1981-1996

Ter ere van de 200e geboortedag van Florence Nightingale bracht TVZ een speciaal nummer uit met veel aandacht voor de geschiedenis van de verpleegkunde. Het 'aidstijdperk' was bij uitstek een tijd waarin verpleegkundigen leiderschap toonden. Hugo Schalkwijk schreef erover. Het artikel is hier te lezen. 

<
>

Year of the Nurse: Florence Nightingale - Pionier Statistiek

Ter ere van de 200e geboortedag van Florence Nightingale bracht TVZ een speciaal nummer uit met veel aandacht voor de geschiedenis van de verpleegkunde. Hugo Schalkwijk schreef een artikel over de grondlegster van de moderne verpleegkunde, en haar grote talent voor statistiek. Lees het volledige artikel hier

<
>

Rie Telkamp - Wijkverpleegster

Gerard Telkamp schreef een artikel over zijn tante Rie Telkamp (1912 – 2011), die in de jaren vijftig de enige wijkverpleegster was van de Hillegomse Vereniging voor Protestantse Ziekenverpleging. Lees deze bijzondere publicatie hier. Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd in Hangkouseriën, en met hun toestemming op deze website geplaatst. 

<
>

200 Jaar Nightingale - Stof tot nadenken

Ter gelegenheid van het tweehonderdste geboortejaar van Florence Nightingale (12 mei 1820 - 13 augustus 1910) verschijnt Stof tot nadenken, de Nederlandse vertaling van Suggestions for Thought. Schrijver Rob van der Peet geeft ons vast een voorproefje van deze drie-delige serie in zijn column. Deze is hier te lezen. 

<
>

Ziekenzalen in het fort

De Stelling van Amsterdam, een reeks van 46 forten, was een militair verdedigingswerk. Tijdens WO I waren de forten bemand met gemobiliseerde militairen. Als zij ziek werden, zoals tijdens de Spaanse Griep in 1918, of gewond raakten, moesten zij in de forten behandeld en verpleegd kunnen worden. Daarom zijn er nu nog steeds ziekenzalen in de forten aanwezig. Koos Duivesteijn bezocht ze alle 46.

Lees het volledige artikel

<
>

‘Foute’ verpleegsters in WO II

In de eerste helft van de 20e eeuw stond het verpleegstersberoep te boek als fatsoenlijk en barmhartig, een ware roeping zelfs. Toch waren ook Nederlandse verpleegsters tijdens WO II actief binnen het naziregime. Een delicaat onderwerp, waar Sietske van der Veen een onthullende Masterscriptie Geschiedenis over schreef.

Lees de scriptie van Sietske van der Veen

<
>

Onderwijs

In Nederland is de interesse voor de geschiedenis van het vak de afgelopen jaren toegenomen. Een goed voorbeeld is de aandacht voor de Dag van de Verpleging. En af en toe vindt er een promotie naar een verpleegkundig-historisch thema plaats. Daarentegen ontbreekt het vak geschiedenis van de verpleging en verzorging sinds 1996 in het curriculum van de opleiding tot verpleegkundige. In landen als Engeland, Duitsland, Denemarken en Amerika behoort dit vak wel tot het curriculum. Internationaal gezien staan we dus nog in de kinderschoenen als het gaat om (wetenschappelijk) onderzoek en de toepassing in het onderwijs. Om die achterstand in te lopen, zoekt het Florence Nightingale Instituut internationaal meer aansluiting.

<
>

Reacties

Heleen Jansen 25-11-2018

Ik heb de inservice opleiding gedaan in het Diaconessenhuis in Haarlem en heb in 1966 examen gedaan. Daarna de kraam. Ik ben bezig met een boek over die opleidingstijd.

Verplegen in de wijk

Wijkverpleging staat volop in de schijnwerpers. Vergrijzing en bezuiniging maken dat de thuiszorg op een andere manier georganiseerd moet worden. Huishoudelijke hulp komt bij gemeenten te liggen, terwijl verpleging en verzorging een taak van de wijkverpleging blijven. De roep om de ‘ouderwetse wijkverpleegster’ weerklinkt. De vraag is dan natuurlijk wat voor iemand dat was. Lees hier alles over de geschiedenis en historie van de wijkverpleging.

1830 - 1900

Nieuwe inzichten

In de tweede helft van de 19e eeuw kreeg de medische wetenschap inzicht in het ontstaan van besmettelijke ziekten. Dit had ook invloed op de zorg aan huis. De - nog ongediplomeerde - kloosterzusters en diaconessen konden de vraag naar hulp aan huis niet meer aan.

Artsen wilden meer preventieve maatregelen op het gebied van hygiëne. De Wet op Besmettelijke Ziekten van 1872 bleek niet voldoende. Die richtte zich vooral op genezing van ziekten.

Preventie, dus het voorkomen van ziektes, stond nog in de kinderschoenen.

<
>

Preventie, een particulier initiatief

Toen bleek dat de Wet op Besmettelijke Ziekten niet voldoende was om besmettelijke ziektes te voorkomen, kwamen geneeskundige inspecteurs in Noord-Holland in actie. In 1875 richtten zij de Noord-Hollandsche Provinciale Vereeniging ‘Het Witte Kruis’ tot Afwering van Epidemische Ziekten en Hulpbetoon tijdens Epidemieën op. Deze koepelorganisatie kwam voort uit tien plaatselijke particuliere verenigingen, met Hilversum als voortrekker. Het Witte Kruis richtte zich op voorlichting over gezondheid en hygiëne, ontsmettingsactiviteiten en bestrijding van pokken. Er kwamen magazijnen met matrassen, lakens, dekens, urinalen en andere benodigdheden voor de thuisverpleging.

<
>

Tinnen urinaal of 'piskannetje'

De oudste modellen urinaal waren gemaakt van tin. Dit urinaal is een staand model. Niet alleen om hem rechtop te kunnen neerzetten maar omdat in die tijd voor het gebruik een knielende houding in bed de gewoonte was. De zieke moest daarbij echter wel ondersteund worden. Bij dit voorwerp hoort een bijzonder verhaal, ...

... uit de herinneringen van verpleegkundige An Poot: 'Ik was op visite bij een oude tante Anna wonend op een kleine boerderij met een ongetrouwde neef. Tante Anna had voordien altijd voor haar oude moeder gezorgd, die 89 jaar is geworden. Opoe heette ook Anna, ik ben dus naar haar vernoemd. Maar na haar dood, vond tante Anna dat ik naar haar vernoemd zou zijn. Ik had zogezegd een streepje voor. Ik was al in de verpleging, vermoedelijk pas 20 jaar. Zij ging er van uit dat ik veel kennis bezat! Op een dag was ik bij haar op visite en zag ik op een tafeltje dat kannetje staan. Ik vroeg haar: tante, hoe komt u aan dit bijzondere kannetje? Zij keek mij ongelovig aan en zei: jij bent toch zuster, weet jij niet wat dit voor een kannetje is? Nee, zei ik, ik dacht dat het een bijzonder tinnen vaasje was. Nou, zei ze, jullie zullen in het ziekenhuis er wel een andere naam aan geven, maar wij noemden dit altijd een : 'PISKANNETJE'. Later mag je van mij erven. Maar toen ik afscheid nam, zei ze: neem het nu maar mee! Dat is het verhaal dat erbij hoort.'


Periode
  • Van 1800 tot 1920





<
>

Lientje de Bussy-Kruysse (1858-1937)

Lientje de Bussy-Kruysse was een van Nederlands eerste gediplomeerde verpleegsters. Haar grote verdienste is geweest dat zij kennis over de wijkverpleging in Nederland heeft geïntroduceerd. Het Britse model was hierbij haar voorbeeld. 

<
>

Kruisverenigingen in alle kleuren

In navolging van Noord-Holland ontstond ook in andere provincies behoefte aan kruisverenigingen. Notabelen richtten in 1900 de eerste plaatselijke neutrale Groene Kruisvereniging op als liefdadigheidsorganisatie. Provinciale afdelingen en de overkoepelende Algemene Nederlandse Vereniging Het Groene Kruis (ANV) volgden. Het katholieke Wit-Gele Kruis zag in 1916 het licht. In 1946 besloot de Bond van Protestants-Christelijke Verenigingen – een samenwerking van protestantse wijkverenigingen – verder te gaan onder de naam Oranje-Groene Kruis. Veel bestaande verenigingen sloten zich aan bij de kruisverenigingen, anderen bleven zelfstandig. Zo ontstond een netwerk van kruisverenigingen over heel Nederland. Een belangrijke schakel in dit netwerk was de wijkverpleegster.

<
>

De pop van zuster Stieltjes

Een wijkverpleegkundige met een pop, als ambassadeur van het vak.

Bekijk dit dossier

1900 - 1950

Beantwoord deze vraag en ontdek welke themadossiers voor jou interessant zijn.

De voor jou geselecteerde dossiers verschijnen naast elkaar. Je kunt via het pijltje in de rode balk aan de zijkant van het dossier verder klikken.

Verberg Ontdek wat deze site jou te bieden heeft