Nannie Blogt

Onze directeur drs. Nannie Wiegman, historicus en verpleegkundige van huis uit, blogt regelmatig. Dit gebeurt meestal naar aanleiding van actuele ontwikkelingen die zij in haar blog becommentarieert en in historisch perspectief plaatst.

2017

Nannie Wiegman

Directeur Florence Nightingale Instituut

Tranen bij Florence

Nannie's blog - mei 2017
Wat heb je aan Dag van de Verpleging? Elk jaar maken we er op 12 mei weer een feestje van. Het is immers de Dag van de Verpleging, waarop we vieren dat Florence Nightingale in 1820 het levenslicht zag. Op de een of andere manier blijft ze ons fascineren. Mij in ieder geval wel...

Verplegen is een kunst

Florence was een 19e eeuwse vrouw, slim, eigenzinnig, vasthoudend en menslievend. Met haar talenten heeft ze de zorg als beroep op de kaart gezet. Verplegen en verzorgen was voor haar geen liefdadigheid, maar een vak, een kunst, die je je moest eigen maken door goed te oefenen en door een opleiding.

De Dag van de Verpleging

Vanaf 1964 eren we in Nederland en daarbuiten daarom Florence op 12 mei met de Internationale Dag van de Verpleging. Maar wat heb je eigenlijk aan die dag? Sommigen vinden het een onzinnig eerbewijs, anderen zien er de waarde van in. Ik ook en wel hierom. 

Florence Nightingale Museum

Een paar jaar geleden was ik toevallig op 12 mei in Londen. Ik moest natuurlijk juist op die dag naar het Florence Nightingale Museum. Dat ligt immers naast het St. Thomas Hospital, het beroemde ziekenhuis waar Florence in 1861 de eerste opleiding voor verpleegsters startte. Een ‘must’ voor mij als historica.

Het beeld van Florence

Aangekomen bij het museum was het een drukte van belang met hordes vrouwen. Ze stonden in een lange rij te wachten voor, ja, voor wat eigenlijk? Het duurde even voordat ik in de gaten had dat dit collega’s waren, verpleegkundigen en verzorgenden uit alle wereldcontinenten, die op de foto wilden met het standbeeld van Florence Nightingale. Dat ging me in eerste instantie wat te ver. Om nu met een beeld van Florence op de foto te gaan en daar een uur voor te wachten.

Trots op ons mooie vak

Maar het lange wachten was het meer dan waard. Toen ik eenmaal mijn arm om het beeld van Florence sloeg, stroomden de tranen over mijn wangen. Dat gevoel, om even die vrouw vast te houden, - al was het maar van steen - dat maakte me zo trots op ons mooie vak. Ik koester de foto met mij en Florence en voor mij kan 12 mei niet meer stuk. En wat betekent 12 mei voor jou?

 

<
>
2016

Nannie Wiegman

Directeur Florence Nightingale Instituut

Een Londense kraamkamer

Nannie's blog - september 2016
Hoe kraamzorg in Nederland geregeld is, weten we wel. Vaak waarderen we het werk van de kraamverzorgende pas als ze over de vloer is. Met het afnemen van de thuisbevalling zal ook de taak van de kraamverzorgende veranderen. Opletten dus!

De nurse-midwife

Je bent zo gewend aan de kraamzorg in Nederland, dat je bijna zou vergeten hoe die zorg voor moeder en baby elders is geregeld. Welnu, toen ik onlangs op bezoek was op een kraamafdeling in een Londens ziekenhuis, was mijn nieuwsgierigheid gauw gewekt. Duidelijk was in ieder geval dat verlossing via de keizersnee daar al aardig ingeburgerd is. Zo’n ingreep doen we in Nederland alleen als het echt noodzakelijk is voor moeder en kind. Op de kraamafdeling heeft niet de ‘gewone’ verpleegkundige, maar de nurse-midwife het voor het zeggen. Ze houdt moeder en baby nauwlettend in de gaten en ik moet zeggen dat ik onder de indruk was van de competenties van deze verpleegkundigen. Ze is verloskundige en verpleegkundige tegelijk, een combinatie die wij in Nederland niet kennen. Verpleegkunde en verloskunde hebben hier geen enkel raakvlak, en historisch ook nooit gehad. Interessant toch hoe de verpleegkunde en de bevallingscultuur in andere landen zich zo verschillend heeft ontwikkeld.

 

Unieke thuisbevalling 

Ik was ook wel benieuwd hoe dat nu verder gaat met de zorg voor moeder en baby zodra ze het ziekenhuis hebben verlaten. Wie neemt dan die zorg over? Toen ik dit aan een dienstdoende nurse-midwife vroeg, raakten we al snel aan de praat over de unieke thuisbevalling die zo kenmerkend is voor de Nederlandse situatie. Natuurlijk is bevallen thuis in Engeland ook mogelijk, maar wat vooral het verschil maakt met Nederland is de rol van de kraamverzorgende in dat proces. Die professional is toch wel heel kenmerkend voor de Nederlandse thuisbevalling. In Engeland moet de moeder bij thuiskomst die hulp zelf regelen, meestal huurt zij daarvoor een doula in. Dat is een hulpverlener die in Nederland inmiddels ook ingeburgerd raakt. Ik moet toegeven dat ik dat begrip even moest opzoeken, maar een doula is dus een zwangerschaps- en bevallingscoach, geen verpleegkundige of verloskundige en zeker geen kraamverzorgende. De kraamverzorgende, zoals wij die kennen, is in Engeland dus onbekend. Wel komt na de bevalling de community-midwife thuis langs voor medische controles.

 

Let op de kraamverzorgende 

Mijn bezoekje aan Londen maakte mij weer eens duidelijk hoe relevant de rol van de kraamverzorgende is. Veel ouders realiseren zich dat pas als ze er zelf mee te maken krijgen. Zonder deze professionals, die al sinds 1926 officieel worden opgeleid, had de thuisbevalling in Nederland het nooit zo lang uitgehouden. Maar let op, deze bijzondere beroepsgroep staat onder druk, nu ook het percentage thuisbevallingen razendsnel afneemt. Hoe moet het verder met deze verzorgende niveau 3 als de thuisbevalling verdwijnt? Misschien moet ze wel anders opgeleid worden, vanuit andere perspectieven en met andere competenties. Laten we vooral niet te lang wachten om die naderende problematiek onder ogen te zien. Let op de kraamverzorgende!

<
>

Nannie Wiegman

Directeur Florence Nightingale Instituut

Mijn eerste verpleeghuis

Nannie's blog - juli 2016
De vakanties komen eraan en wat hebben we er weer zin in, even een paar weken ertussen uit. Weg van het werk, weg van de drukte en lekker even bijkomen. Voor de verpleeghuizen is zo’n vakantieperiode natuurlijk een drama.

De eigen vertrouwde mensen weg, tijdelijke uitzend- en vakantiekrachten ervoor in de plaats. Ik was ooit zo’n tijdelijke kracht. Net 15 geworden en op zoek naar een vakantiebaantje mocht ik komen werken in een particulier verpleeghuis aan de Koninginneweg in Hilversum. Dat was overigens niet mijn eerste keus. Als jonge gymnasiaste wilde je natuurlijk wel je eerste vakantiebaantje op stand, bijvoorbeeld hulpje in de boekhandel of assistente van een directeur of desnoods ergens op een administratie. Toen ik mijn medescholieren dan ook vertelde van het verpleeghuis waren de fnuikende opmerkingen niet van de lucht. Het zorgde er in ieder geval voor dat ik met weinig animo op mijn eerste werkdag richting de Koninginneweg fietste.

Zo’n grote villa

De eerste kennismaking met het verpleeghuis was eigenlijk wel oké. Het was zo’n 19e eeuwse grote villa in een rustige buitenwijk met veel bomen en groene grasperkjes. Wie wil daar nu niet oud worden, dat zou zo maar je eerste gedachte kunnen zijn bij het zien van zo’n mooi pand. Binnen de muren van dit particuliere verpleeghuis zag het er heel anders uit. De benedenverdieping was ingericht als kantoor, keuken en garderobe. Na me gemeld te hebben, kreeg ik een soort wit schort overhandigd en werd ik naar de eerste verdieping gestuurd. Hier waren 2 zalen, een mannen- en een vrouwenzaal met ieder 6 bedden. Wat zich op die zalen afspeelde, staat me niet meer precies bij, maar ik weet wel dat ik naar de mannenzaal gestuurd werd en daar 6 mannen moest gaan wassen. Ik had nog nooit een blote man gezien.

In shock

Zonder enige instructie, zo groen als gras en zonder enige ervaring begon hiermee mijn carrière in de zorg. Ik was in shock. Het ene onvoorstelbare drama na het andere speelde zich af. Ik was er inmiddels achter gekomen dat de 12 ouderen in een vergevorderd stadium van dementie verkeerden. Als 15-jarige is dat een vrij heftige confrontatie, kan ik je verzekeren. Dementiecoaches, tovertafels en wandeltuinen waren er nog niet. Wat me als ergste is bijgebleven, is de constatering dat de 12 ouderen nooit naar buiten konden. Van de lommerrijke tuin konden zij in ieder geval niet genieten. De mooi gebeeldhouwde houten trap was namelijk nogal hoog en stijl en menige oudere was er al vanaf gevallen. De 6 weken die ik in deze particuliere instelling heb gewerkt, waren een hel, maar hebben me ook het licht doen zien. Ik merkte dat ik goed was in zorg verlenen en dat ik iets kon betekenen voor deze kwetsbare ouderen. De keuze voor de verpleging een paar jaar later was dan ook niet zo vreemd, al vonden opnieuw mijn medescholieren en leraren het maar raar dat ik met een gymnasiumdiploma op zak niet voor de universiteit koos.

Verdrietig en machteloos

De afgelopen weken is er veel rumoer om de kwaliteit van de ouderenzorg. Kamerdebatten, inspectierapporten, ingezonden brieven van BN-ers drukken ons met de neus op de feiten. Het gaat niet overal goed, soms gaat het zelfs uitgesproken slecht. En het rapport van de IGZ gaat nog maar over 150 verpleeghuizen, hoe zit het met de rest? Hoe moeten de duizenden verzorgenden zich voelen te midden van al dit geweld? En vooral, hoe zit het met de particuliere huizen, die er inmiddels ook weer volop zijn? Gaat het daar wel goed? Ik voel me uitermate verdrietig en machteloos. Laten we alsjeblieft met elkaar de schouders eronder zetten en het probleem in samenhang en met respect aanpakken. 

<
>

Home

Welkom op de website van het Florence Nightingale Instituut. Hier vind je allerlei themadossiers over de geschiedenis van de verpleging en verzorging. Ontdek hoe het vak zich door de jaren heen ontwikkeld heeft. Maak kennis met belangrijke vrouwen uit het vak. En deel deze informatie met anderen.

Agenda

Op deze agenda staan de congressen, bijeenkomsten en symposia over de geschiedenis van de verpleging. We houden ze nationaal en internationaal bij. Mist er iets? Laat het ons weten via info@fni.nl

 

Agenda 2017 en 2018

 

 

1 november 2017

 

15 - 17 juni 2018

 

21 - 22 juni 2018

  • European Conference with EAHN: 'Bads' in Healthcare: Negative experience as an impetus to reform nineteenth and twentieth centuries
  • Location: Winterthur (Zwitserland)
  • Klik hier voor meer informatie 

 

<
>

Een echt online museum!

Net als in een 'echt' museum, kun je bij ons rondsnuffelen in de collectie en tentoonstellingen bezoeken in de vorm van themadossiers. Wij zijn er trots op dat we het museumschildje hebben en voldoen aan de eisen die het Nederlands Museumregister stelt.

<
>

Canon

Bekijk hier de tijdlijn van de geschiedenis van de verpleging en verzorging, van 1800 tot nu

Bekijk dit dossier

Opdrachten voor het onderwijs

Speciaal voor MBO- en HBO studenten: ruim 20 educatieve opdrachten over de geschiedenis van de zorg

Bekijk dit dossier

Kraamzorg thuis

In Nederland was thuis bevallen de normaalste zaak van de wereld, ook nadat in andere westerse landen de medicalisering van de geboorte toenam. Nederlandse vrouwen kregen hun baby lange tijd liever thuis dan in het ziekenhuis. De kraamzorg heeft dus een lange historie.Toch daalt het aantal thuisbevallingen aanzienlijk. Hoe gaat dat verder en wat betekent die afname voor het beroep van kraamverzorgende? In dit dossier vind je de geschiedenis van de kraamzorg vroeger en nu.

Hall of Fame

Wie zijn ze, die vrouwen en mannen uit de geschiedenis die het beroep van verpleegkundige en verzorgende groot gemaakt hebben? Natuurlijk kent iedereen Florence Nightingale wel, maar al die andere ambassadeurs en voorbeelden verdienen ook onze aandacht. Hier zijn ze!

Verplegen in de thuiszorg

Thuiszorg is een koepelbegrip dat wijkverpleging, gezinszorg, kraamverzorging, ouderenzorg en zorg voor chronisch zieken en gehandicapten omvat. Nu ingrijpende wijzigingen in de zorg voor de deur staan, leidt het begrip thuiszorg nogal eens tot spraakverwarring.Hier lees je meer over de geschiedenis en historie van de thuiszorg.

Verplegen in de wijk

Wijkverpleging staat volop in de schijnwerpers. Vergrijzing en bezuiniging maken dat de thuiszorg op een andere manier georganiseerd moet worden. Huishoudelijke hulp komt bij gemeenten te liggen, terwijl verpleging en verzorging een taak van de wijkverpleging blijven. De roep om de ‘ouderwetse wijkverpleegster’ weerklinkt. De vraag is dan natuurlijk wat voor iemand dat was. Lees hier alles over de geschiedenis en historie van de wijkverpleging.

Verplegen in het ziekenhuis

Waar verplegen we de patiënt. Thuis of in het ziekenhuis? Tegenwoordig worden patiënten - onder andere uit kostenoverwegingen - eerder naar huis gestuurd dan 25 jaar geleden. Verpleegkundigen krijgen daarom steeds meer alleen met de ernstige ziektegevallen te maken. Hoe was dat in de 19e en de 20e eeuw? Hoe zagen ziekenhuizen er uit? Bestonden verpleegkundigen al en wat deden ze toen? Lees hier alles over de geschiedenis en de historie van het ziekenhuis.

De GGZ

Mensen met psychische stoornissen blijven tegenwoordig zo lang mogelijk thuis wonen. Ze worden ambulant behandeld of zelfs via internet. Patiënten heten cliënten. Oppassers en bewaarders hebben plaatsgemaakt voor verpleegkundigen of verpleegkundig specialisten in de GGZ. Lees hier meer over de geschiedenis en de historie van de GGZ.

Verplegen in de Z

Eeuwenlang zijn termen voor verstandelijk gehandicapten en psychiatrische patiënten door elkaar gebruikt. De haast eindeloze opsomming varieert van zwakzinnigen tot idioten, debielen, imbecielen, achterlijken, onvolwaardigen, onmaatschappelijken, onnozelen, waanzinnigen, gekken en dwazen. Bij verstandelijk gehandicapten of zwakzinnigen is er altijd sprake van gebrekkige verstandelijke vermogens. Het is een groep die niet of moeilijk voor zichzelf kan zorgen. De kwetsbaarheid is gebleven, maar tegenwoordig spreken we over ‘mensen met mogelijkheden’. Hoe komt dat zo? Lees hier alles over de geschiedenis en historie van de zorg voor verstandelijk gehandicapten.

Gezinszorg

De professional die organisatorische taken in een gezin overneemt, heet sinds 1997 verzorgende of helpende. Ook namen als thuisbegeleidster, ouderenhelpster of gezinshulp komen voor. Ze zijn afgeleid van de beroepsbeoefenaren die vanaf begin 20e eeuw in de gezinsverzorging werkzaam waren. Zij waren de praktische vervangsters van moeders, die hun taken in het gezin niet konden vervullen. Er werden hoge eisen aan hen gesteld. Hoe is het beroep van huisverzorgster - zoals de gezinsverzorgende vroeger heette - veranderd? Lees hier alles over de geschiedenis en de historie van de gezinszorg.

1895 - 1945

Particulier initiatief

In de 19e eeuw was de zorg voor het gezin de taak van de moeder. Als zij ziek was, had dat vaak dramatische gevolgen. Het grootste risico liepen arme huishoudens waar de vader en moeder allebei moesten werken. Het inkomen viel weg en het huishouden ontspoorde. Om ontwrichting van die gezinnen te voorkomen, riepen vermogende particulieren vanaf 1895 verenigingen in het leven. De eerste was ‘Hulp in het Huisgezin’ in Deventer en daarna volgden initiatieven in andere steden in hoog tempo. Ook de verzuilde kruisverenigingen, die vanaf het eind van de 19e eeuw het licht zagen, richtten zich op verbetering van verzorging van het gezin.

<
>

Canon van de gezinszorg

Een overzicht van de lange geschiedenis van de gezinsverzorging.

Bekijk dit dossier

’Hulp in de Huishouding’

Deze helpster van de Katholieke Vereniging ‘Hulp in de Huishouding’ vervangt de moeder in het gezin. Ze schenkt koffie voor vader en verstelt tussen de bedrijven door het linnengoed met de Singer naaimachine. Het kindje kijkt onwennig naar deze rijzige dame in wit uniform.


Titel
  • Helpster van ’Hulp in de Huishouding’

Periode
  • Van 1939 tot 1940





<
>

Handnaaimachine

De komst van de naaimachine verlichtte het werk van gezinsverzorgsters enorm. Het stoppen van sokken en kousen bleef een hele klus, maar dankzij de handnaaimachines, waarvan het merk Singer buitengewoon populair was, konden intensieve naaiklussen en verstelwerk sneller uitgevoerd worden. Tijdens de opleiding kwam ...

... het werk met hand- of trapnaaimachine ook aan bod. Men moest stukjes in lakens, overalls of blousjes kunnen zetten, en geblokte of gebloemde stoffen op een goede manier kunnen verstellen.


Titel
  • Handnaaimachine gebruikt in de gezinsverzorging

Periode
  • Van 1880 tot 1940





<
>

Beantwoord deze vraag en ontdek welke themadossiers voor jou interessant zijn.

De voor jou geselecteerde dossiers verschijnen naast elkaar. Je kunt via het pijltje in de rode balk aan de zijkant van het dossier verder klikken.

Verberg Voor jou, omdat je de blogs van Nannie wilt lezen